Η χρονιά που φεύγει με βρήκε να κοιτάζω την παγκόσμια ωρολογοποιία με λιγότερο ενθουσιασμό και περισσότερη καχυποψία. Πίσω από τις λαμπερές βιτρίνες, τα άψογα φινιρίσματα και τις ατελείωτες λίστες αναμονής, είδα έναν κλάδο που, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, δεν ήταν απολύτως σίγουρος για τον εαυτό του. Και ίσως αυτό να είναι υγιές.
Ζούμε σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας, οικονομικής πίεσης και κοινωνικής κόπωσης. Κι όμως, η ωρολογοποιία συνέχισε, σε μεγάλο βαθμό, να συμπεριφέρεται σαν να απευθύνεται σε έναν κόσμο χωρίς όρια. Εκεί ακριβώς άρχισαν να φαίνονται οι ρωγμές.
Οι μεγάλοι παίκτες και το τέλος της αυτόματης επιτυχίας
Η Rolex παραμένει αδιαμφισβήτητα η βασίλισσα. Όμως, αν κάτι άλλαξε φέτος, είναι ότι η επιτυχία της έπαψε να θεωρείται δεδομένη. Η δευτερογενής αγορά ξεφούσκωσε, τα παράλογα premiums μειώθηκαν και η υστερία γύρω από τα ίδια μοντέλα (Submariner, GMT-Master II, Daytona) άρχισε να κουράζει ακόμη και τους πιο πιστούς. Κι έτσι γεννήθηκε το καινοτόμο Land Dweller, το talking piece της χρονιάς.
Δεν θεωρώ ότι η Rolex έχασε τη δύναμή της. Πιστεύω, όμως, ότι για πρώτη φορά η αγορά την κοίταξε χωρίς δέος.
Η Patek Philippe συνέχισε στον δικό της δρόμο, πιο απόμακρο από ποτέ. Λιγότερα ρολόγια, υψηλότερες τιμές, απόλυτη προσήλωση στο πρεστίζ. Το σέβομαι, αλλά δεν μπορώ να αγνοήσω το ρίσκο. Όσο περισσότερο κλείνεσαι στον εαυτό σου, τόσο πιο δύσκολο είναι να μιλήσεις στις επόμενες γενιές συλλεκτών. Ο Όμιλος Swatch μού άφησε ανάμεικτα συναισθήματα. Η Omega εξακολουθεί να παράγει τεχνικά άρτια ρολόγια αλλά, από την άλλη, το μοντέλο των μαζικών κυκλοφοριών και των επικοινωνιακών πυροτεχνημάτων τύπου MoonSwatch έδειξε σημάδια κόπωσης. Το παιχνίδι της εύκολης επιτυχίας έχει ημερομηνία λήξης.
Η LVMH ήταν πιο ευέλικτη. Η TAG Heuer αναζήτησε επαναπροσδιορισμό, η Zenith συνέχισε να μιλά σε γνώστες, ενώ η Hublot έμεινε πιστή στον θόρυβο και τη λάμψη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ο όμιλος κέρδισε σε πολυφωνία, αλλά όχι πάντα σε σαφή κατεύθυνση.
Πολιτική, δασμοί και η πραγματικότητα που κανείς δεν θέλει να κοιτάξει
Η πιθανότητα νέων δασμών στις ΗΠΑ από τον Τραμπ, λειτούργησε ως υπενθύμιση ότι η ωρολογοποιία δεν ζει σε γυάλα. Για brands που εξαρτώνται από την αμερικανική αγορά, το δίλημμα είναι σκληρό. Ή απορροφάς το κόστος ή ανεβάζεις κι άλλο τις τιμές. Κι εδώ αρχίζει το πρόβλημα. Πόσες αυξήσεις αντέχει μια αγορά που ήδη πιέζεται;
Τιμές εκτός ρυθμού ζωής
Δεν μπορώ να αγνοήσω την απόσταση ανάμεσα στις τιμές των ρολογιών και την παγκόσμια οικονομία. Σε έναν κόσμο πληθωρισμού και αβεβαιότητας, οι συνεχείς αυξήσεις μοιάζουν συχνά αποκομμένες από την πραγματικότητα.
Η αγορά κινείται πλέον σε δύο ταχύτητες. Σε όσους μπορούν να αγοράζουν χωρίς να κοιτάζουν τιμές και σε όλους τους υπόλοιπους, που σκέφτονται περισσότερο, αγοράζουν λιγότερο ή αποσύρονται.
Δημιουργικότητα ή απλώς ωραίο περιτύλιγμα;
Φέτος είδα πολλά νέα χρώματα, πολλές limited εκδόσεις και πολλές συνεργασίες. Είδα, όμως, λιγότερη πραγματική εξέλιξη απ’ όση θα ήθελα. Όταν η δημιουργικότητα εξαντλείται στο καντράν και στο storytelling, κάτι δεν πάει καλά.
Υπήρξαν εξαιρέσεις, φυσικά. Μάρκες που επένδυσαν σε μηχανισμούς, σε ουσία, σε αργή αλλά πραγματική πρόοδο. Απλώς δεν ήταν οι πιο θορυβώδεις. Αξίζει να σταθώ ιδιαίτερα στον τελευταίο μήνα της χρονιάς. Εκεί, σχεδόν κόντρα στο γενικό κλίμα συντήρησης, είδαμε μια έκρηξη πραγματικής καινοτομίας και δημιουργικότητας στην ωρολογοποιία, όχι στα λόγια, αλλά στην πράξη.
Η Blancpain, με την παρουσίαση του εντυπωσιακού Double Grande Sonnerie, υπενθύμισε τι σημαίνει Υψηλή Ωρολογοποιία χωρίς εκπτώσεις. Χωρίς εύκολα αφηγήματα, χωρίς φίλτρα lifestyle. Μόνο τεχνική πολυπλοκότητα, βάθος και σεβασμός στην παράδοση.
Η Breguet έδειξε ότι η ιστορία δεν είναι βαρίδι αλλά εργαλείο, όταν χρησιμοποιείται σωστά. Στην εκπνοή της χρονιάς, παρουσίασε το πρώτο μοντέλο της συλλογής Expérimentale, το οποίο ενσωματώνει tourbillon υψηλής συχνότητας (10Hz) με μαγνητικό escapement σταθερής δύναμης. Το Expérimentale 1 είναι ένας μεγαλειώδης επίλογος στην επετειακή χρονιά για τα 250 χρόνια του οίκου. Συγχρόνως, είναι μια ματιά στο μέλλον του, καθώς εγκαινιάζει μια συλλογή που δημιουργήθηκε για να αναδείξει τις προόδους που σημειώνει το τμήμα R&D στους τομείς των υλικών, του ηλεκτρομαγνητισμού, της ακουστικής κ.λπ.
Η Chopard, τέλος, συνέχισε αθόρυβα αλλά σταθερά να επενδύει στην πραγματική μηχανική εξέλιξη, επιβεβαιώνοντας ότι η σοβαρή ωρολογοποιία μπορεί να συνυπάρχει με την εμπορική επιτυχία χωρίς να θυσιάζει την ταυτότητά της. Το νέο L.U.C Grand Strike είναι το πιο πολύπλοκο ρολόι της manufacture, το οποίο συνδυάζει grande και petite sonnerie με minute repeater και tourbillon. Ένα αριστούργημα που πλαισιώνεται από δέκα ευρεσιτεχνίες.
Οι ανεξάρτητοι: η πιο καθαρή φωνή του χώρου
Αν υπάρχει ένας λόγος που εξακολουθώ να αγαπώ αυτή τη βιομηχανία, είναι οι ανεξάρτητοι ωρολογοποιοί. Ο F.P. Journe, ο Philippe Dufour, ο Kari Voutilainen και άλλοι σαν αυτούς δεν πουλάνε όνειρο μαζικής κατανάλωσης. Πουλάνε άποψη, τεχνική και προσωπική ευθύνη. Σίγουρα δεν είναι για όλους, ούτε πρέπει να είναι. Είναι, όμως, η πιο καθαρή υπενθύμιση του τι σημαίνει ωρολογοποιία.
Ποιοι κέρδισαν – ποιοι έχασαν
Κέρδισαν: οι μάρκες με σαφή ταυτότητα και βάθος. Οι ανεξάρτητοι ωρολογοποιοί και οι συλλέκτες που έγιναν πιο επιλεκτικοί.
Έχασαν: Όσοι πίστεψαν ότι το hype είναι μόνιμο. Μάρκες που αύξησαν τιμές χωρίς αντίκρισμα και ασφαλώς η ψευδαίσθηση της ατελείωτης ζήτησης.
Το διά ταύτα είναι ότι η ωρολογοποιία κλείνει τη χρονιά πιο προσγειωμένη. Το μέλλον δεν ανήκει απαραίτητα στους μεγαλύτερους ή στους πιο μεγαλόφωνους, αλλά σε εκείνους που θα τολμήσουν να πουν λιγότερα και να κάνουν περισσότερα. Σε έναν κόσμο που αλλάζει, το ρολόι στον καρπό δεν μετρά μόνο τον χρόνο. Μετρά την αλήθεια πίσω από την επιλογή του.
